Atlarda eklem iltihabı (artrit)

Çok sayıda atta artrit görülmektedir. Sadece acı vermez, atın hareket etmesini de zorlaştırır. Genellikle eklem yüzeyinin (kıkırdağın) aşınarak yavaş bir şekilde ilerlemesi ve kısmen kronik bir hastalığa dönüşmesi ile kendini gösterir. Bu da atın acı çekmesine ve sonunda topal kalmasına sebebiyet verir.

Atlardaki artrit doğru tedavi uygulandığında bir çok durumda hafifletilebilir.

Artrit terimi, biçiminden ve sebebinden bağımsız olarak genel eklem iltihabı için kullanılır. Artrit, aseptik (ör. travma sonrası) ve septik(enfeksiyona bağlı) biçiminde kabaca ikiye ayrılabilir. Buna ek olarak bir mi yoksa birden çok eklemin mi ilgili olduğuna, hangi yapıların etkilendiğine ve zamansal seyrine (akut/ kronik) göre de ayrım yapılabilir.

Akut artrit, kıkırdak, kemik ve/veya kapsül dokusunun zarar görmesidir. Ayrıca eklem içerisindeki kanamalar da (darbe bağlı olabilen) eklem iltihabına neden olur. Travmaların tekrarlanması ve aşınmaya bağlı olarak, ayrıca bir eklem iltihabının tedavi edilmemesi veya yanlış tedavi edilmesiyle hastalık ilerler ve ilgili eklemin deformasyonuna kadar ilerleyebilecek şekilde kronik artrit (artroz) ortaya çıkar.

Buna karşın septik artrit, mikropların (bakterilerin) eklem içerisine girmesine bağlı olarak görülür. Septik artrit, doğrudan deriyi delen yaralanmalarda (ör. Nal çivisi) kan yoluyla (ör. taylarda patojeni kan dolaşımına yayılan iltihaplı göbek bağı enfeksiyonunda) veya eklemin yakınındaki bir batma sonucu pürülan bir süreçle ortaya çıkar.

Birden çok eklemin hastalıklı bir bağışıklık sistemi (romatizma) tarafından iltihaplanarak değişmesine neden olan poliartrit de bu hastalığın özel bir türüdür. Akut eklem iltihabının semptomları arasında ilgili eklemin şişmesi, ısı artışı, baskı hassasiyeti, ateş ve az ya da çok topallık bulunur. Buna karşın kronik eklem iltihabı, sıkışma, sert yürüme, eklem büyümesi ile kendisini gösterir. Bu doğrultuda aşırı bir ısı oluşumu gözlemlenmez. Daha çok atlarda tutulma görülür. Genellikle osteoartritli atlar, belli bir süre sürüldükten sonra alışma gösterirler. Ancak soğuk ve nemli havalarda durumları kötüleşir.

Enfeksiyonlu artritte ateş ve bazen de genel durumun aşırı kötüleşmesi görülebilmektedir. At genellikle ayağa kalkamaz, iştahsızlık, halsizlik ve çekingenlik gösterir. İrin ve yara sıvısı açılan eklemden çıkabilir ancak böyle olmak zorunda değildir. Genellikle hatalı prognoz yapıldığından her zaman veteriner hekime başvurulmalıdır.

  • Eklemde travma (zaman içerisinde aşınma)
  • Yara ve enfeksiyon (septik artrit)
  • Romatizmal hastalıklar

Genellikle sadece yukarıda belirtilen semptomlar gözlemlenerek veteriner hekim tarafından tanı konulabilir. Bunun için öncelikle genel bir muayene yapılmalı ve ardından topallama testi gerçekleştirilmelidir.

Röntgen, ultrason veya eklem anestezisi gibi muayenelerle daha iyi bir tanı konulabilir ve hedefe dönük bir terapi sunulabilir.

Bulgulara göre terapiye başlanır. Terapi kapsamında iltihap giderici özel ilaçlar, dinlenme, duruma göre hafif ölçekli hareket, soğuk veya ısı tedavileri ve bandaj kullanılabilir. Atın hareket kabiliyetinin hangi ölçüde olacağı, münferit duruma göre belirlenmelidir.